Kolejna odpowiedź...

Tak, greccy kupcy i duchowni odgrywali istotną rolę w tajnym zaopatrywaniu i finansowaniu dostaw prochu, ołowiu oraz uzbrojenia dla Kozaków podczas powstania Bohdana Chmielnickiego w połowie XVII wieku. 

Działalność ta wynikała zarówno z lukratywnych motywów handlowych, jak i z solidarności religijnej (wspólnota prawosławia) oraz dążenia do osłabienia katolickiej Rzeczypospolitej.

1. Rola Greków jako szpiegów i przemytników

Greccy kupcy posiadali w XVII wieku rozległe sieci handlowe rozciągające się od Stambułu (Imperium Osmańskie), przez Mołdawię i Wołoszczyznę, aż po Lwów, Kijów i Moskwę. Dzięki temu mogli swobodnie przekraczać granice:

• Przemyt materiałów wojennych: Pod pozorem handlu winem, oliwą czy tkaninami, Grecy szmuglowali na Ukrainę deficytowe towary wojskowe – przede wszystkim saletrę, siarkę, gotowy proch oraz ołów niezbędny do odlewania kul.

• Służba wywiadowcza: Chmielnicki regularnie wykorzystywał Greków jako swoich dyplomatów i agentów wywiadu. Przekazywali oni Kozakom kluczowe informacje o ruchach wojsk polskich oraz nastrojach na dworze sułtana w Stambule.

2. Finansowanie i wsparcie z zewnątrz

Chociaż sami kupcy zarabiali na handlu bronią, to kluczowym elementem było pośredniczenie w transferze funduszy i wsparcia politycznego:

• Wsparcie od prawosławnego duchowieństwa: Koordynacją tej pomocy zajmowali się często wysocy dostojnicy kościelni z Bliskiego Wschodu (np. patriarcha jerozolimski Paisjusz, który w 1648 roku odwiedził Kijów i błogosławił Chmielnickiego do walki z „łacinnikami”). Duchowni ci mobilizowali grecką diasporę do finansowego wspierania kozackiego zrywu.

• Kanał moskiewski i mołdawski: Grecy ułatwiali także potajemne zakupy broni finansowane lub dotowane przez Carstwo Moskiewskie, które formalnie do 1654 roku starało się zachować neutralność wobec Rzeczypospolitej.

3. Przywileje handlowe jako nagroda

Bohdan Chmielnicki niezwykle cenił zasługi Greków dla swojego wojska. W dowód wdzięczności za dostawy amunicji i lojalność, w 1657 roku hetman wydał specjalny uniwersał przyznający greckim kupcom ogromne przywileje handlowe i zwalniający ich z podatków. Stało się to fundamentem pod powstanie silnej i bogatej kolonii greckiej w Nieżynie, która przez kolejny wiek kontrolowała dużą część handlu w tej części Europy

I cóż ja ci mogę drogi bosonie powiedzieć? Dzieje się tak, albowiem historycy są zainteresowani wyłącznie kontemplowaniem własnej zajebistości, bardzo przepraszam, że tak mówię, ale coraz mi trudniej patrzeć na to wszystko...

>> w 1657 roku hetman wydał specjalny uniwersał przyznający greckim kupcom ogromne przywileje handlowe i zwalniający ich z podatków.

Jaki konkretnie uniwersał? Tzn., jak datowany? 

https://azbyka.ru/otechnik/Aleksej_Dmitrievskij/grecheskie-nezhinskie-hramy-i-ih-kapitalnyj-vklad-v-tserkovno-arheologicheskij-muzej-pri-kievskoj-duhovnoj-akademii/

No właśnie. Jesli gdzieś w artykułach w ogóle pojawia się konkretna data, to 2 (12) maja 1657 r. Ale w treści tego uniwersału słowa nie ma o podatkach ani o Nieżynie. Przyznaje on wszystkim greckim kupcom (nie tylko tym z kolonii nieżynskiej) pewną autonomię jurysdykcyjną i nic ponadto.

16 czerwca natomiast Chmielnicki wydał uniwersał imiennie przyznający dwóm greckim kupcom, Pawłowi i Stefanowi Juriewiczom, zwolnienie z ceł i innych opłat oprócz "egzakcji". Sam fakt jego wydania świadczy o tym, że przynajmniej w tamtym momencie jakiegoś ogólnego zwolnienia Greków z podatków nie było.

Treść uniwersału z 2 maja, z nieznacznymi skrótami:

Bogdan Chmielnicki, hetman z Wojskiem jego carskiej wysokości Zaporoskim.
Wszystkim wobec i każdemu z osobna, komu o tym wiedzieć należy, a mianowicie panom pułkownikom [ .... etc.] wiadomym czynimy, że chcąc zachęcić greckich kupców, aby do kraju naszego przyjeżdżając z różnymi towarami przynosili korzyść ludziom, pragniemy surowo nakazać, aby nikt z zajmujacych się handlem lub mieszkających w miastach i miasteczkach ukrainnych nie ważył się poddawać ich jurysdykcji wojskowo-administracyjnej, kozackiej ani miejskiej (до права полковницкого, козацкого и мескаго потягать); z pułkowników zasię, esaułom, atamanom, wójtom, burmistrzom srogo nakazujemy, aby żaden nie śmial sądzic ich i okładać dekretami (судить i декретами окривать); ale, jako to jest w zwyczaju w innych krajach, aby sami miedzy sobą w sprawach kupieckich wszelkie spory rozsądzali oraz występki czeladzi sądzili i według win karali; a gdyby kto z pułkowników naszych albo innych przełożonych ważył się bez przyczyny w takie rzeczy wtrącać i trudnosci jakowychś dodawać, takiego surowo będziemy karać.
Dano w  Czehryniu, dnia 2 miesiaca maja 1657 roku.
Bogdan Chmielnicki, własnoręcznie.

Co nie znaczy, że w jakimś tam momencie Grecy w ogóle, a n ieżyńscy w szczególności, nie cieszyli się znacznie większymi przywilejami, ale nie w związku z rzeczonym uniwersałem ani - według mojej wiedzy - z żadnym przywilejem nadanym osobiscie przez Chmielnickiego, który zreszta zmarł w sierpniu tego samego roku.

wygląda na to, że ten uniwersał wprawdzie nie "dosłownie", ale w praktyce faktycznie otworzył bardzo szeroko drzwi greckim kupcom - ciekawe, że Chmielowi przyszło zejść raptem chwilę później...

z google'a, a "problem ze zrodlami" zapewne ma wtedy kiedy informacja jest mocno rozproszona - trzeba wtedy dalej go dopytywac/szperac/sprawdzac etc...

Dzisiaj copilot takie źródła podał ;-)